🪶
Dijital Tavsiyelerin Ontolojik Şiddeti: “Suggested for You” Algoritmasının Bilişsel Bir Blokaj Paradigması Olarak Yorumlanması
Gözetim kapitalizminin günümüz veritabanı mimarisinde “Suggested for You” (Sizin İçin Önerilenler) arayüz paneli, masum bir eşleşme algoritması kisvesi altında bireye sunulan bir içerik kataloğu değil; öznenin zihinsel hijyenini ve otonomisini korumak adına icra etmesi gereken a priori bir “engellenecekler listesi” (people to block) olarak tezahür eder. Makine öğrenimi modelleri, bireyin dijital ayak izlerinden yola çıkarak homojenize edilmiş bir beğeni ve söylem kümesi inşa etmeye çalışırken, aslında öznenin zihinsel sınırlarını ihlal eden kitlesel bir vasatlık projeksiyonu üretmektedir. Bu bağlamda, algoritmanın “keşfetmenizi” salık verdiği her profil, öznenin bilişsel bütünlüğüne yönelik doğrudan bir estetik ve entelektüel tehdit unsurdur.
Önerilen profillerin sistematik olarak engellenmesi eylemi, reaktif bir sosyal medya alışkanlığı olmanın ötesinde, niteliksel bir epistemolojik özsavunma mekanizmasıdır. Algorithmic curation (algoritmik kürasyon), kolektif arzuların ve rasyonel olmayan kolektif nevrozların istatistiksel bir ortalamasını çıkararak bireyin ekranına fırlatır. Dolayısıyla, sisteme “benzer” veya “ilgili” olarak kodlanıp sunulan her bir insan profili, öznenin kendi zihinsel tikel alanı için potansiyel bir gürültü kaynağı ve söylemsel kirliliktir. Algoritmanın optimizasyon kriteri hakikat ya da estetik derinlik değil, dikkatin metalaştırılması olduğundan; “Sizin İçin Önerilenler” sekmesi, özneye yönelik organize bir entelektüel sabotaj listesinden farksızlaşır.
Bu tespitten hareketle, söz konusu arayüz bileşenini doğrudan bir “engelleme dizini” olarak icra etmek, dijital panoptikonda negatif bir özgürlük alanı açmanın yegâne imkânıdır. Algoritmanın kurduğu her sahte yakınlık illüzyonu (homofili), hızlı bir dijital aforoz (blokaj) jestiyle teyit edilmelidir. Zira sistemin “yakın” bulduğu şeyi reddetmek, öznenin kendi zihinsel sınırlarını algoritmanın takdirine bırakmadığının yegâne ontolojik kanıtıdır. Bilişsel varoluşunu korumak isteyen bir zihin için “Sizin İçin Önerilenler” menüsü, yeni dostlar edinilecek bir pazar yeri değil; dijital alanda temas edilmemesi gerekenlerin peşinen tasfiye edildiği soğuk, bürokratik bir karantina bölgesidir.
Leave a Reply